Weryfikacja audytu energetycznego przez JST

Opublikowano 21 grudnia, 2025, autor: admin
Zaszufladkowano do kategorii Uncategorized | Dodaj komentarz

Finansowanie samorządowych inwestycji przez emisję Zielonych Obligacji z formułą PICO/ESCO.

Opublikowano 2 grudnia, 2025, autor: admin
Zaszufladkowano do kategorii Uncategorized | Dodaj komentarz

Rejestracja i finansowanie spółdzielni energetycznych

Opublikowano 14 listopada, 2025, autor: admin
Zaszufladkowano do kategorii Uncategorized | Dodaj komentarz

W razie wojny samorządy będą… palić agregatami prądotwórczymi. Zakupy awaryjnej infrastruktury energetycznej w teorii i praktyce.

Opublikowano 7 listopada, 2025, autor: admin

Z dniem 1 stycznia 2025 roku weszła w życie ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej z dn. 5 grudnia 2024 r. Ustawa została przygotowana przede wszystkim z myślą o ewentualności wojny z Rosją.

Ustawa też nakłada szereg obowiązków na Jednostki Samorządu Terytorialnego, a jednym z nich jest zapewnienie infrastruktury energetycznej (zapasowe źródła energii). Załącznikiem do ustawy jest Uchwała nr 72 Rady Ministrów z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026. W ramach programu przewiduje się finansowanie działań związanych z Obroną Cywilną. Jak czytamy w programie:

„Planuje się, że na finansowanie zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej corocznie będzie przeznaczać się środki w wysokości nie niższej niż 0,3 % produktu krajowego brutto, przy czym wysokość środków przeznaczonych na finansowanie zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, zgodnie z Programem OLiOC, ujętych w ramach limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, o których mowa w art. 40 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wynosi 0,15 % produktu krajowego brutto. Istnieje także możliwość finansowania zadań ochrony ludności i obrony cywilnej ze środków Funduszu Modernizacji Bezpieczeństwa Publicznego i Ochrony Ludności.”

Dla samorządów przewiduje się uzyskanie dotacji z poziomem dofinansowania 100%. Zgodnie z programem: „Na dofinansowanie zadań własnych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej jednostki samorządu terytorialnego będą otrzymywały środki w formie dotacji celowej z budżetu państwa za pośrednictwem wojewodów (art. 154 ust. 4 i 5 ustawy). Procentowy udział dotacji celowej w kosztach realizowanego zadania publicznego będzie regulowała zawarta umowa. Wartość tej dotacji będzie mogła wynosić do 100 % kosztów zadania.”

I tutaj już zaczynają się pierwsze schody, ponieważ kwestie dofinansowania przedsięwzięć związanych z OLiOC przekazano do wojewodów, a każdy z wojewodów będzie jednak indywidualnie zapatrywać się na kwestie obronności. Nie oznacza to oczywiście, że samorządy nie otrzymają środków, bo co do zasady pieniądze otrzymają wszystkie samorządy. Nikt jednak nie pomyślał o instrukcji dla samorządów w zakresie wydatkowania środków oraz warunków formalnych i technicznych. Tak też się stało w obszarze zabezpieczenia energetycznego w czasie sytuacji kryzysowych. W efekcie doszło do tego, że samorządy masowo zakupują agregaty prądotwórcze, a ich producenci zacierają ręce i zwiększają moce przerobowe w związku z produkcją nowych agregatów. Platformy z zapytaniami ofertowymi oraz przetargami grzeją się od ilości zapotrzebowani, a magazyny są opróżniane z dnia na dzień. Samorządy nie mając wsparcia merytorycznego i technicznego w zakresie doboru tego typu urządzeń często kierują się zasadą „dobierzemy moc na zapas” lub „dobierzemy na tyle na ile starczy nam środków”. Z punktu widzenia elektroenergetyki jest to jednak kardynalny błąd.

Warunki techniczne i formalne

Przed zakupem urządzeń typu agregaty prądotwórcze, szczególnie o dużej mocy wymaga dostosowania instalacji elektrycznej w obiekcie. I tak:

  • Przed zakupem odpowiedniego agregatu należy w pierwszej kolejności przeprowadzić analizę jego doboru, w oparciu o zużycie, ilość i moc odbiorników. Nie można zakupić agregatu z większą lub mniejszą mocą „na zapas”,
  • Podłączenie agregatu wymaga wykonania projektu technicznego podłączenia takiego agregatu,
  • Instalacja elektryczna wymaga rozdzielnicy, tak aby zasilanie nie biegło równolegle z agregatu oraz sieci dystrybucyjnej,
  • Należy wykonać gniazdo zasilania agregatu (CEE) z blokadą mechaniczną,
  • W przypadku braku rozdzielenia energii należy uzyskać warunki przyłączenia do sieci dystrybucyjnej,
  • Wykonać uziemienie agregatu prądotwórczego,
  • Podłączenia oraz uruchomienia urządzenia może dokonać tylko osoba uprawniona posiadająca uprawnienia SEP D+E,
  • Wykonywać cyklicznie przeglądów instalacji oraz uruchomień kontrolnych,

Brak odpowiedniego przygotowania instalacji do użycia agregatu może skutkować:

  • Spaleniem instalacji elektrycznej wraz z odbiornikami,
  • Pożarem agregatu oraz pożarem budynku,
  • Porażeniem prądem,

Co w dalszej konsekwencji może narazić kierownika zamawiającego na odpowiedzialność karną wynikającą z kodeksu karnego oraz przepisów prawa budowlanego, w związku ze sprowadzeniem bezpośredniego zagrożenia. Jednocześnie nawet w przypadku gdyby samorząd chciał dokonać zakupu „na wszelki wypadek” może okazać się, że jego moc będzie zbyt duża lub zbyt mała, co będzie wiązało się z tym, że nie będzie możliwości jego wykorzystania. Z jednej strony nadal jest to postępowanie nieracjonalne i niezgodne z dyscypliną finansów publicznych oraz zasadą efektywności ekonomicznej, z drugiej strony nie zwiększa bezpieczeństwa lecz sprowadza nowe niebezpieczeństwa.

Co bardziej groteskowe samorządy zamawiając agregaty prądotwórcze oczekują przede wszystkim agregatów mobilny, jakby w nadziei, że każdy z tych agregatów o większej mocy można podłączyć w dowolnym miejscu, bez żadnej analizy, przygotowania punktu zasilania i podstawienia agregatu tak, jak komu pasuje. Tutaj już nawet przepisy prawa budowlanego przewidują kwestie: odległości agregatu od budynku, położenie na utwardzonej nawierzchni, oraz co najważniejsze wykonanie uziemienia.

Doszliśmy więc do tak absurdalnej sytuacji, że samorządy zamawiają co chcą i jak chcą, bo mają środki, oczekują wymogów, które są najmniej istotne z punktu widzenia infrastruktury krytycznej (np. norm emisji spalin, pojemności zbiorników na paliwo), a nie posiadają nawet przygotowanej analizy elektrycznej obiektu, gniazda zasilającego, ani rozdzielnicy, a w wielu przypadkach oczekują dostaw w miejscach, które nie są wyznaczone zgodnie z ustawą OLiOC jako obiekty zbiorowej ochrony.

W tym wszystkim wojewodowie też mają swój wkład, i tak na przykład wojewoda dolnośląski wydał dokument z przykładową listą zakupów jakie mogą lub powinni zakupić JST w ramach OLiOC, a na liście znajdziemy m.in. :

  • Agregaty prądotwórcze mobilne (różne moce: 10–250 kVA)
  • Agregaty na przyczepach transportowych

Z czego wynika, że nawet DUW uważa, że można kupować agregaty prądotwórcze jak cukierki w markecie i roznosić w dowolne miejsca. W takiej sytuacji trudno się dziwić samorządom, że same dokonują nieuzasadnionych i nieracjonalnych wydatków, na rzeczy, których prawdopodobnie nigdy nie wykorzystają. Pozostając przy przykładzie województwa dolnośląskiego kwota jaką otrzymał urząd wojewódzki to 356,9 mln PLN, a na całe województwo czyli 169 gmin i 26 powiatów, średnio na JST przypada ok. 1,8 mln w ramach obrony cywilnej.

Zaszufladkowano do kategorii Uncategorized | Otagowano , , , , , | Dodaj komentarz

Kompleksowa modernizacja oświetlenia ulicznego poprzez budowę linii zastępczej w gminie Sulików.

Opublikowano 2 listopada, 2025, autor: admin

Projekty inwestycyjne polegające na modernizacji oświetlenia ulicznego w gminie uchodzą, za stosunkowo łatwe. Dla przeciętnego użytkownika infrastruktury wystarczy wymienić oprawy na nowe LED-owe i temat się zamyka – gmina uzyskuje efektywność energetyczną i zaoszczędza znaczące środki, a tym samym poprawia jakość życia oraz bezpieczeństwo mieszkańców. Z kolei dla większości samorządowców temat wydaje się zbyt trudny lub niemożliwy do zrealizowania, ponieważ oświetlenie uliczne w większości stanowi majątek operatorów sieci dystrybucyjnych lub ich spółek zależnych. W związku z czym to na operatorze ciąży obowiązek utrzymania oświetlenia – jest to jego własność i gmina nie może ingerować w ulepszenia na nie swoim majątku. To właśnie dlatego postępy związane z modernizacją tej infrastruktury w polskich gminach idą tak słabo – gminy mają ograniczone możliwości w negocjacjach z operatorami, a operatorzy nie mają za bardzo interesu w modernizacji, która zapewni zmniejszenie poboru mocy – mniej poboru mocy, to niższe kwoty na fakturach, a więc i mniejszy zarobek.

W Polsce jest jednak kilka przykładów gmin i miast, które postanowiły podjąć się wyzwania i dokonać kompletnej modernizacji oświetlenia, przykład Gminy Sulików to przykład samorządu, który pokazuje, że takie przedsięwzięcie się opłaca nawet w mniejszych miejscowościach, gminach wiejskich.

Problemy własnościowe infrastruktury oświetleniowej w gminach.

Infrastruktura oświetleniowa w gminach ma charakter różny i to budzi już na początku istotne problemy natury organizacyjnej i prawnej. Jednocześnie niewłaściwa identyfikacja struktury majątkowej uniemożliwia skorzystanie przez JST z dotacji oraz innych środków finansowania zewnętrznego – dotacje wymagają wykazania, że majątek objęty dotacją jest majątkiem gminy, a nie operatora. W tym przypadku należy wyróżnić kilka rodzajów własności przy uwzględnieniu tego, że inną własność stanowią słupy oraz oprawy oświetleniowe:

  1. Właścicielem słupa i oprawy jest gmina – rozwiązanie najlepsze z punktu widzenia gminy,
  2. Właścicielem słupa i oprawy jest operator (własność wydzielona)
  3. Właścicielem słupa jest operator, a właścicielem oprawy jest gmina (własność skojarzona),
  4. Właścicielem słupa jest operator dystrybucyjny, a właścicielem oprawy jest spółka zależna operatora dystrybucyjnego w związku z czym musi płacić dzierżawę słupa,
  5. Własność inna lub nieznana,

Problem zaczął być poważny na początku lat 2000, kiedy tzw. „wielka piątka” (Tauron, Energa, Enea, PGE, RWE/Stoen) przejęły infrastrukturę energetyczną w Polsce, w tym sieci dystrybucyjne średniego napięcia, niskiego napięcia oraz wysokiego napięcia (sieci najwyższych napięć NN są w posiadaniu PSE). Tym samym operatorzy stali się w większości właścicielami infrastruktury oświetleniowej, a skład struktury własnościowej w większości został przyjęty „na oko”. Problem w tym, że w większości przypadków infrastruktura ta była budowana przez jednostkę państwową – „Energetyka” oraz przez konkretne JST, dokumenty potwierdzające własność przez gminy w znaczącym stopniu nie istnieją z powodu tego, że maja już historyczny charakter. Operatorzy proponowali więc gminom wykonanie inwentaryzacji w oparciu o spis z natury i wychodząc z założenia, że „który punkt świetlny jest podłączony do naszej szafki oświetleniowej stanowi naszą własność, a nie gminy”.

Problem miały rozwiązać tzw. porozumienia ciechocińskie, dzięki którym operatorzy mieli przekazać własność infrastruktury oświetleniowej gminom, a te samodzielnie miały sobie poradzić z pozyskaniem środków na modernizację. Porozumienia ciechocińskie skończyły się jednak jedynie na deklaracji i do właściwych działań legislacyjnych nigdy nie doszło.

Ostatecznie więc majątek gminy stanowi zazwyczaj mniej niż połowa infrastruktury oświetleniowej, a w wielu gminach majątku gminy nie ma w ogóle.

Punkt operatora w miejscowości Bierna. Zdjęcie z inwentaryzacji oświetlenia

Problem realizacji obowiązków prawnych JST wynikających z ustawy o samorządzie gminnym.

Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. gmina jest zobowiązana do (art. 7. Ust 1. Pkt 3) do zadań własnych gminy należą sprawy w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.

Przepis ten został rozszerzony w ustawie prawo energetyczne w art. 18 rozszerza zakres obowiązków gminy (przypadek tego rozszerzenia pozostawię tutaj bez komentarza, aczkolwiek proszę zwrócić uwagę, że zakres normowania wykracza poza kompetencje prawne samego aktu głównego). Zgodnie z art. 18 ust. Pr. ener.

1.  Do zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, ciepło i paliwa gazowe należy:

1)  planowanie i organizacja zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe na obszarze gminy;

2) planowanie oświetlenia znajdujących się na terenie gminy:

a)  miejsc publicznych,

b) dróg gminnych, dróg powiatowych i dróg wojewódzkich,

c)  dróg krajowych, innych niż autostrady i drogi ekspresowe w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645, 760, 1193 i 1688), przebiegających w granicach terenu zabudowy,

d) części dróg krajowych, innych niż autostrady i drogi ekspresowe w rozumieniu ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2483 i 2707 oraz z 2023 r. poz. 760, 1193 i 1688), wymagających odrębnego oświetlenia:

– przeznaczonych do ruchu pieszych lub rowerów,

– stanowiących dodatkowe jezdnie obsługujące ruch z terenów przyległych do pasa drogowego drogi krajowej;

3)  finansowanie oświetlenia znajdujących się na terenie gminy:

a)  ulic,

b)  placów,

c) dróg gminnych, dróg powiatowych i dróg wojewódzkich,

d) dróg krajowych, innych niż autostrady i drogi ekspresowe w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, przebiegających w granicach terenu zabudowy,

e) części dróg krajowych, innych niż autostrady i drogi ekspresowe w rozumieniu ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, wymagających odrębnego oświetlenia:

– przeznaczonych do ruchu pieszych lub rowerów,

– stanowiących dodatkowe jezdnie obsługujące ruch z terenów przyległych do pasa drogowego drogi krajowej;

4) planowanie i organizacja działań mających na celu racjonalizację zużycia energii i promocję rozwiązań zmniejszających zużycie energii na obszarze gminy;

5) ocena potencjału wytwarzania energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji oraz efektywnych energetycznie systemów ciepłowniczych lub chłodniczych na obszarze gminy.

Obecne regulacje prawne stwarzają więc istotne problemy gminom i wymuszają na gminach podejmowanie działań, do których nie mają w praktyce żadnych możliwości i są skazani na łaskę lub niełaskę operatorów.

Nie inne problemy pojawiły się w przypadku gminy Sulików, która jest przykładem tytułowego opracowania.

Mapa inwentaryzacyjna Sulikowa.

Założenia koncepcji inwestycyjnej w gminie Sulików.

Pierwszy kontakt z gminą miałem w 2022, gdy skontaktowali się w sprawie przeprowadzenia inwentaryzacji oświetlenia ulicznego. Wówczas jeszcze nie zdawałem sobie sprawy z tego z jakimi dylematami będziemy się mierzyć, ale nie chodzi o to, aby robić to co jest łatwe. W trakcie inwentaryzacji:

  • stwierdzono rozbieżności pomiędzy własnością wskazywaną przez operatora oraz własnością wynikającą ze spisu z natury,
  • zidentyfikowano istotne ubytki i uszkodzenia infrastruktury oświetleniowej,
  • zidentyfikowano oprawy rtęciowe, które wskazywane były jako oświetlenie sodowe,
  • zidentyfikowano oprawy, które nie występowały w żadnych spisach inwentaryzacyjnych zarówno operatora, jak i gminnych,

W trakcie prowadzenia czynności audytowych opracowano już wstępne założenia koncepcji inwestycyjnej gminy. W jej ramach zdefiniowano konieczność:

  • wymiany opraw sodowych i rtęciowych będących w majątku gminy na oprawy LED,
  • budowę własnej linii zastępczej wraz z postawieniem własnych słupów oświetleniowych wraz z oprawami LED,
  • dobudowę nowych punktów świetlnych w miejscach newralgicznych, a mających istotny wpływ na bezpieczeństwo mieszkańców, w szczególności przejścia dla pieszych oraz przystanki autobusowe,
  • zastosowania systemu inteligentnego sterowania oświetleniem DALi lub Astro-Dim

Na podstawie inwentaryzacji oszacowano wartości i ilości infrastruktury oświetleniowej. Przed rozpoczęciem inwestycji.

Zostały zebrane i opisane 1174 oprawy oświetleniowe należące do Gminy Sulików (159 szt.) lub TAURON Nowe Technologie SA (1015 szt.). Dodatkowo na majątku Gminy Sulików znajdowały się 4 słupy – konstrukcje nośne – bez opraw, do ewentualnego wykorzystania, a na majątku TAURON Dystrybucja SA znajdowały się 342 konstrukcje nośne na linii przesyłowej (skojarzonej), najczęściej przelotowe, które docelowo również mogłyby zostać zaopatrzone w oprawy LED.

Punkty gminne 
 suma163
Soda141
LED17
Hg1
Słup bez oprawy4
Punkty TAURON 
suma1357
Soda828
LED150
Hg3
Słup bez oprawy342

Nakłady inwestycyjne oszacowano określając konieczność wyprowadzenia nowych szafek oświetleniowych, dostawienie nowych słupów z oprawami oraz pociągnięcie przewodów zasilających – kablowych.

Szacunkowa wycena nakładów inwestycyjnych w wariancie I

Lp.ZadanieIlośćCena jednostkowaWartość
1Wartość  opraw LED1178765,00 zł901 170,00 zł
2Montaż, demontaż i utylizacja opraw1178225,00 zł265 050,00 zł
3Wyniesienie szaf oświetleniowych ze stacji trafo204 000,00 zł80 000,00 zł
4Budowa punktów zastępczych do linii TAURON-a10155 750,00 zł5 836 250,00 zł
5Budowa nowych punktów oświetleniowych1816 550,00 zł1 185 550,00 zł
6Wymiana przewodów zasilających oprawy oraz bezpieczników117875,00 zł88 350,00 zł
 Razem netto [PLN]  8 356 370,00 zł
 Razem brutto [PLN]  10 278 335,10 zł

Dzięki zaplanowanej inwestycji oraz jej zakresu oszacowano możliwe oszczędności i wydatki inwestycyjne w związku z realizacją projektu. Na podstawie sporządzonego audytu oszacowano poziom oszczędności oraz efekty rzeczowe i ekologiczne.

Kluczowe Parametry Projektu LEDPrzed ModernizacjąPo modernizacjiZmiana%
Moc zainstalowana [kW]101,4243,18-58,24-57,43%
Normatywny czas eksploatacji [h]różnyróżny  
Zużycie energii [MWh/rok]320,38112,33-208,05-64,94%
Współczynnik emisji CO20,7080,708  
Emisja CO2 [Mg]/rok226,8379,53-147,30-64,94%
Liczba zmodernizowanych opraw [szt.]1174117840,34%
Wartość inwestycji [zł]    
Oszczędność na energii [zł]448 535,06157 267,97-291 267,09-64,94%

Jak więc widać, na podstawie wyliczeń potencjalne oszczędności na energii elektrycznej z tytułu oświetlenia są dość znaczące, szczególnie dla gminy wiejskiej, która ma spore ograniczenia budżetowe w zakresie realizacji tego typu przedsięwzięć. W przypadku takich miejscowości każda złotówka oszczędności ma duże znaczenie. W przypadku oszczędności rocznej na poziomie, bez mała, 300 tys. PLN to w perspektywie kilku lat modernizacja ładnego kawałka drogi i rozwój innych inwestycji gminnych. W analizach nie uwzględniono jednak analizy ekonomicznej (społecznej) realizacji projektu, a tutaj należy szczególnie zwrócić uwagę na:

  • zmniejszenie ilości wypadków i innych kolizji drogowych,
  • zredukowanie wypadków, w wyniku których mogą powstawać roszczenia wobec Gminy,
  • znaczące zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców, a w szczególności dzieci i młodzieży dojeżdżającej z mniejszych miejscowości do szkół podstawowych oraz do szkół średnich w pobliskim Zgorzelcu,
  • zmniejszenie zanieczyszczenia światłem – korzyści ekologiczne dla awifauny,
  • zwiększenie kontroli nad utrzymaniem infrastruktury – dzięki realizacji projektu gmina nie musi się prosić u operatora o naprawę uszkodzonych punktów, lecz realizuje je sama,

Jest to też przedsięwzięcie długoterminowo przynoszące korzyści. W przypadku konieczności kolejnej modernizacji oświetlenia gmina będzie już posiadać własne punkty świetlne, gdzie wymiana oprawy jest wydatkiem znacznie mniejszym i realizacją szybszą niż ponowne układanie przewodów kablowych.

Szczęśliwie Gmina Sulików otrzymała dotację na realizację projektu w ramach programu Polski Ład Program Inwestycji Strategicznych, w których gmina uzyskała dofinansowanie na poziomie ponad 7 mln PLN.

Nie był to nabór „Rozświetlamy Polskę”, który de facto był prezentem dla operatorów, lecz jeden z pierwszych naborów, w którym kierownictwo urzędu gminy uznała, że modernizacja oświetlenia jest istotną inwestycją. Tutaj też należy zwrócić uwagę, że ówczesny wójt Sulikowa – p. Robert Starzyński posiada wykształcenie inżynierskie z zakresu elektroenergetyki, co mogło mieć znaczenie do wyznaczenia właśnie takiego priorytetu inwestycyjnego.

Dotacje z programu Polski Ład miały wiele cech pozytywnych, ale też i takie, które należy ocenić negatywnie. Nabory prowadzone były w oparciu do deklaratywne oszacowanie inwestycji, nie na podstawie analiz i studiów wykonalności. Gmina nie musiała więc ponosić CAPEX-u do momentu uzyskania informacji o wyborze inwestycji do dofinansowania. Jednocześnie to powodowało, że wiele z tych inwestycji było niedoszacowanych lub przeszacowanych. W przypadku Gminy Sulików udało się trafić prawie idealnie z wartością inwestycji.

Problemy proceduralne związane z realizacją polityki zakupowej oraz wykonaniem projektów.

Optymalnym sposobem udzielania zamówień tego typu jest realizacja na podstawie projektu. W tym przypadku wiązało się to z dużym ryzykiem, dlatego Gmina postanowiła przeprowadzić projekt w formule „zaprojektuj – wybuduj”. W ramach takiej formuły przetarg zostaje rozpisany na podstawie Programu Funkcjonalno-Użytkowego (PFU) zamiast opisu przedmiotu zamówienia, a wybrany wykonawca pełni funkcję jednocześnie projektanta oraz wykonawcy robót. Istotne było również to, że środki przyznane z dotacji miały ograniczony czas liczony do czasu wyboru wykonawcy, powierzenie wykonania osobnego projektu podnosiłyby ryzyko utraty dotacji z uwagi na fakt, że prace projektowe tego typu potrafią trwać od roku do 1,5 roku, a nawet i dłużej.

Po wybraniu formuły udzielenia zamówienia przystąpiliśmy do sporządzenia PFU oraz ogłoszenia przetargu. Przy zamówieniach o takich wartościach trzeba liczyć się z tym, że konkurencja będzie duża, a żaden z konkurentów nie odpuści zamówienia tylko na podstawie wyboru ofert i sprawę będzie rozstrzygała Krajowa Izba Odwoławcza (KIO).

Tutaj również pojawiły się bariery związane z samą dotacją, ponieważ dotacja nie jest udzielana zaliczkowo, lecz na podstawie prolongaty, trzeba było tak sprecyzować warunki zamówienia, aby wykonawca posiadał środki własne do czasu zakończenia prac budowlanych, a grono takich przedsiębiorców już będzie mniejsze i ograniczy się tylko do największych graczy na rynku – mało która firma elektryczna posiada możliwość uzyskania limitu kredytowego na minimum 9 mln PLN.

Ostatecznie sformułowane PFU obejmowało:

  • Wymianę obecnych 142 opraw oświetlenia ulicznego na energooszczędne oprawy LED oraz dowieszenie 4 nowych opraw na słupach należących do Gminy Sulików;
  • Zaprojektowanie i budowę linii zastępczych wraz z oprawami LED dla 700 punktów świetlnych zlokalizowanych na słupach linii przesyłowych TAURON Dystrybucja SA i słupach wydzielonych TAURON Nowe Technologie, w systemie „Zaprojektuj i Wybuduj”. Szacunkowa długość linii kablowych do wybudowania wynosi 32.000 mb;
  • zaprojektowanie i budowę łącznie minimum 181 nowych punktów świetlnych na nowych liniach, w formule „Zaprojektuj i Wybuduj”. Szacunkowa długość linii kablowych do wybudowania wynosi 8.000 mb;
  • Zaprojektowanie i budowa minimum 10 szt. nowych szaf sterująco-pomiarowych dla nowych linii i punktów oświetleniowych;
  • sporządzenie dokumentacji powykonawczej;

700 punktów świetlnych to nadal spora część istniejącej infrastruktury oświetleniowej, jednak w kierownictwo urzędu postanowiło przyjąć bardziej perspektywiczną wizję – w związku z tym, że do Sulikowa sprowadza się coraz więcej mieszkańców pobliskiego Zgorzelca i Bogatyni (możliwość taniego zakupu działek oraz budowę domów) przewidziano budowę nowych linii w obszarach, które jeszcze są niezamieszkane, ale rozpoczynają się prace budowlane. Nie przyjęcie tego wariantu mógłby spowodować powstanie nowych problemów, gdy kolejne osiedla będą rozbudowywane.

W postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego przygotowaliśmy dwa postępowania przetargowe. Pierwsze zostało unieważnione z powodu tego, że najniższa oferta była wyższa od kwoty jaką zamawiający przeznaczył na realizację zamówienia. W drugim postępowaniu jeden z wykonawców postanowił zmierzyć się w KIO. Dla małych gmin wizja postępowania przed KIO budzi strach i grozę dlatego pobrałem stosowne pełnomocnictwa ze strony gminy, aby reprezentować ją w Izbie. Postępowanie skończyło się dość paradoksalnie – skarżący podniósł trzy zarzuty, z czego w dwóch podnosił, że opisane w PFU wytyczne wskazują na konkretnego wykonawcę, a więc zaburzają uczciwą konkurencję, w ostatnim zarzucił błąd formalny w związku z procedurą wyboru najkorzystniejszej oferty. Pierwsze dwa punkty zostały automatycznie odrzucone przez KIO jako bezzasadne, natomiast w ostatnim punkcie KIO przyznało skarżącemu rację i nakazało zamawiającemu powtórzenie czynności wyboru najkorzystniejszej oferty. W związku z tym Zamawiający wezwał ponownie wykonawców do złożenia wyjaśnień i po powtórzeniu czynności wyboru najkorzystniejszej oferty jego wynik… nie uległ zmianie. Podmiot skarżący nadal miał słabszą ofertę, ale muszę mu pogratulować, bo zrobił komuś na złość i był w KIO w Warszawie, co jak sądzę nie zdarza mu się zbyt często.

Mamy już praktycznie listopad 2025, prace budowlane w Sulikowie trwają, prawdopodobnie w przyszłym roku uda się je zakończyć, a projekt rozpoczął się w 2022 roku, czyli mam 4 lata trwania takiego projektu, a to jeszcze przy przyznanej dotacji. W przypadku, gdyby trzeba było ubiegać się o finansowanie z innego programu niż Polski Ład trzeba byłoby doliczyć 1-2 lata do całego projektu.

Co po zakończeniu etapu realizacji.

Często spotykam się z zarzutami, że inwestycje tego typu są niekorzystne, bo „kto będzie zapewniał serwis i utrzymanie takiej infrastruktury”, a najlepszym serwisantem jest operator. Z praktyki jednak wiem, że serwisy operatora są co najmniej wątpliwe, a na naprawę jednej oprawy gminy czekają miesiącami, na naprawę, którą można wykonać w kilka godzin. Nie jest prawdą, że trudno jest znaleźć serwisanta, wręcz przeciwnie, zazwyczaj w okolicy jest sporo mniejszych podmiotów, które chętnie przyjmą zlecenie na świadczenie serwisu w takiej gminie.

To jednak w dalszym ciągu nie jest koniec działań zwiększających efektywność i autonomię energetyczną Sulikowa. Prace budowlane trwają, jednak samo wybudowanie własnej linii oraz postawienie własnych punktów oświetleniowych nie daje jeszcze pełnej autonomii energetycznej, dlatego w planach jest budowa własnych źródeł wytwarzania energii na potrzeby własne gminy. Źródła te oparte będą o odnawialne źródła energii oraz dające możliwości bilansowania jej z wykorzystaniem magazynów energii. Tutaj mogą pojawić się już większe problemy, przede wszystkim w obszarze pozyskiwania finansowania zewnętrznego – gmina wiejska nie poradzi sobie ze sfinansowaniem takiej inwestycji ze środków własnych, a często takich gmin nie stać na koszty CAPEX-u, który już przy inwestycjach tego typu jest dość wysoki. Do tego dochodzi jeszcze problem formalny – czy taką inwestycję realizować za pomocą klastra energii (co z reguły takim mniejszym gminom odradzam), czy może w formie spółdzielni energetycznej, czy może poprzez powołanie międzygminnej energetycznej spółki celowej (moja autorska koncepcja 😉). Ten ostatni wariant wydawałby się najkorzystniejszy w dłuższej perspektywie i realizowałby zadania gminy wynikające z art. 7 ustawy o samorządzie gminnym. Jednak to jeszcze pieśń przyszłości, ale znając skuteczność i zaangażowanie kierownictwa urzędu gminy w Sulikowie, to prędzej lub później ten projekt dojdzie do skutku.

Zaszufladkowano do kategorii Uncategorized | Otagowano , , , , , , | Dodaj komentarz

PPP i projekty hybrydowe Piotr Puczek PIFE, UMWD | Webinarium efektywność energetyczna JST.

Opublikowano 29 lipca, 2025, autor: admin
Zaszufladkowano do kategorii Uncategorized | Dodaj komentarz

Webinarium efektywność energetyczna JST. Kompleksowa modernizacja oświetlenia ulicznego w Lubinie.

Opublikowano 29 lipca, 2025, autor: admin
Zaszufladkowano do kategorii Uncategorized | Dodaj komentarz

Aktualizacje harmonogramów naborów w programach regionalnych dla poszczególnych regionów.

Opublikowano 17 lipca, 2025, autor: admin

W związku z tym, że pojawiają się aktualizacje harmonogramów naborów funduszy europejskich dla regionów postanowiłem zebrać wszystkie programy, w których można ubiegać się o dofinansowanie w ramach funduszy regionalnych na poprawę efektywności energetycznej oraz budowę instalacji OZE. W spisie nie uwzględniono programów na rozwój elektromobilności ponieważ w mojej ocenie nie zwiększa efektywności energetycznej lecz zwiększa pobór energii.

Lista programów znajduje się poniżej. W zestawieniu brakuje województw pomorskiego i wielkopolskiego, jednak jeszcze nie pojawiły się aktualizacje tych harmonogramów.

Lubelskie:

ZIT/IIT i nabory niekonkurencyjne

FELU.04.01. „Poprawa efektywności energetycznej budynków Regionalnego Ośrodka Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży w Cholewiance poprzez ich termomodernizację i wykorzystanie OZE”. Pula: 2 994 759,70 zł. Termin przyjmowania wniosków: 04.09.2025 do 16.10.2025

FELU.04.03. „Wspieranie efektywności energetycznej i energooszczędności w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych”. Pula: 149 251 879,14 zł. Termin przyjmowania wniosków od 25.09.2025 do 30.12.2025.

Nabory spoza ZIT/IIT oraz konkurencyjne

FELU.04.05. Wspieranie energooszczędności. 1. Budowa budynków pasywnych przez sektor publiczny, mająca na celu pełnienie przez ten sektor wzorcowej roli w zakresie efektywności energetycznej. 2. Efektywne sieci ciepłownicze/chłodnicze wraz z magazynami energii (budowa/rozbudowa/ modernizacja), inwestycje do 5 MW mocy zamówionej. Pula: 16 355 823,00 zł. Termin przyjmowania wniosków: 06.10.2025 do 06.11.2025.

Kujawsko-pomorskie

ZIT/IIT, nabory niekonkurencyjne.

FEKP.02.03. „Wymiana i modernizacja źródeł ciepła oraz systemy ciepłownicze poniżej 5 MW mocy zamówionej (ZITy regionalne) – III”. Pula: 16 163 476,16 zł. Termin przyjmowania wniosków: 28.04.2025 do 29.07.2025

FEKP.02.18. „Wzrost efektywności energetycznej budynków komunalnych w ramach PT (OPPT) -III”. Pula: 2 854 741,28. Termin przyjmowania wniosków: 27.06.2025 do 27.08.2025.

Nabory spoza ZIT/IIT oraz konkurencyjne

FEKP.02.04. „Ciepłownie i sieci ciepłownicze powyżej 5 MW mocy zamówionej II”. Pula: 107 332 135,71 zł, termin przyjmowania wniosków: 06.08.2025 do 15.09.2025.

FEKP.02.04. „Doradztwo energetyczne/klimatyczne oraz promocja alternatywnych źródeł energii”. Pula: 35 135 629,04 zł. Termin przyjmowania wniosków: 23.10.2025 do 02.12.2025.

FEKP.02.04. „Ciepłownie i sieci ciepłownicze powyżej 5 MW mocy zamówionej III”. Pula: kwota zostanie podana po zakończeniu naboru na Ciepłownie i sieci ciepłownicze powyżej 5 MW mocy zamówionej w III kw. 2025, termin składania wniosków: 07.11.2025 do 18.12.2025.

Podlaskie

Nabory ZIT/IIT oraz niekonkurencyjne.

FEPD.02.02. i FEDP 02.05 Pożyczki na efektywność energetyczną. Pula i terminy składania wniosków – nieznane.

FEPD.02.04. „Produkcja energii z OZE na potrzeby własne (granty dla mieszkańców) oraz produkcja energii z OZE na potrzeby własne w budynkach użyteczności publicznej”. Pula: 17 800 000,00 zł. Termin składania wniosków: 26.09.2025 do 05.11.2025.

FEPD.02.06. „Społeczność energetyczna BOF”. Pula: 47 226 153,38. Termin składania wniosków: 01.10.2025 do 15.12.2025.

FEPD.02.06. „Zintegrowana terytorialnie energia odnawialna”. Pula: 31 342 232,92. Termin składania wniosków: 27.05.2025 do 07.07.2025.

FEPD.02.06 „Innowacyjne OZE oraz magazyny energii w obiektach użyteczności publicznej w Mieście Suwałki i Gminie Suwałki”. Pula: 11 103 989,51 zł. Termin składania wniosków: 13.10.2025 do 15.10.2025.

FEPD.02.06 „Innowacyjne OZE oraz magazyny energii w obiektach użyteczności publicznej w Mieście Suwałki i Gminie Suwałki”. Pula: 10 912 738,78 zł. Termin składania wniosków: 15.01.2026 do 27.02.2026.

FEPD.02.03 „Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w BOF”. Pula: 14 699 656,86 zł. Termin składania wniosków: 15.07.2025 do 30.09.2025.

FEPD.02.03 „Modernizacja energetyczna obiektów użyteczności publicznej w BOF i MOF Miasta Łomży. Pula: 23 463 284,26 zł. Termin składania wniosków: 01.12.2025 do 23.01.2026.

FEPD.02.06 „Zintegrowana terytorialnie energia odnawialna”. Pula: 6 609 063,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-06-02 do 2025-09-26

FEPD.02.06 „Zintegrowana terytorialnie energia odnawialna”. Pula: 42 205 945,64 zł. Termin składania: 2026-01-05 do 2026-03-31.

Nabory spoza ZIT/IIT oraz konkurencyjne.

FEPD.02.01 „Kompleksowa modernizacja energetyczna obiektów użyteczności publicznej i wielorodzinnych budynków komunalnych”. Pula: 40 000 000,00 zł. Termin składania wniosków: 29.01.2025 do 15.10.2025.

FEPD.02.01 „Systemy ciepłownicze i chłodnicze wraz z magazynami ciepła”. Pula: 30 000 000,00 zł. Termin składania wniosków: grudzień 2025 do luty 2026.

FEPD.10.01 Lokalna energia odnawialna. Pula i termin składania – nieznane.

FEPD.02.05 Pożyczki na energię odnawialną. Pula i termin składania – nieznane.

Świętokrzyskie.

ZIT/IIT oraz nabory niekonkurencyjne.

FESW.02.01 Efektywność energetyczna – dotacje. Pula: 40 000 000,00 zł. Termin składania wniosków: 2025.

Nabory spoza ZIT/IIT oraz konkurencyjne.

FESW.02.01 Efektywność energetyczna – dotacje (zabytki). Pula: 22 481 717,00 zł. Termin składania wniosków: 30.06.2025 do 29.08.2025.

FESW.02.01 Efektywność energetyczna – dotacje (zabytki). Pula: 22 481 717,00 zł. Termin składania wniosków: 2025.

Łódzkie.

ZIT/IIT oraz nabory niekonkurencyjne.

FELD.02.02 Efektywność energetyczna – ZIT Łódzki Obszar Metropolitalny. Pula: 47 941 950,20 zł. Termin składania wniosków: 01.09.2025 do 30.09.2025.

FELD.02.06 Odnawialne źródła energii – ZIT Łódzki Obszar Metropolitalny. Pula: 14 311 269,15. Termin składania wniosków: 01.09.2025 do 30.09.2025.

FELD.02.19 Efektywność energetyczna – ZIT Sieradz-Zduńska Wola-Łask. Pula: 3 154 043,91 zł. Termin składania wniosków: 03.10.2025 do 31.10.2025.

FELD.02.20 Odnawialne źródła energii – ZIT Sieradz-Zduńska Wola-Łask. Pula: 4 743 049,00 zł. Termin składania wniosków: 03.10.2025 do 31.10.2025.

FELD.02.20 Odnawialne źródła energii – ZIT Sieradz-Zduńska Wola-Łask. Pula: 1 071 979,30 zł. Termin składania wniosków: październik 2025 do grudnia 2025.

FELD.02.23 Efektywność energetyczna – ZIT Radomsko-Piotrków Trybunalski-Bełchatów. Pula: 14 248 906,34 zł. Termin składania wniosków: 01.09.2025 do 30.09.2025.

FELD.02.24 Odnawialne źródła energii – ZIT Radomsko-Piotrków Trybunalski-Bełchatów. Pula: 2 330 678,00 zł. Termin składania wniosków: 01.04.2026 do 30.04.2026.

FELD.02.27 Efektywność energetyczna – ZIT Tomaszów Mazowiecki-Opoczno. Pula: 7 515 233,28 zł. Termin składania wniosków: 01.09.2025 do 30.09.2025.

FELD.02.27 Efektywność energetyczna – ZIT Tomaszów Mazowiecki-Opoczno. Pula: 5 253 332,26 zł. Termin składania wniosków: 01.04.2026 do 30.04.2026.

FELD.02.28 Odnawialne źródła energii – ZIT Tomaszów Mazowiecki-Opoczno. Pula: 7 331 798,51 zł. Termin składania wniosków: 01.09.2025 do 30.09.2025.

FELD.02.28 Odnawialne źródła energii – ZIT Tomaszów Mazowiecki-Opoczno. Pula: 865 039,60 zł. Termin składania wniosków: 2025-12-01 do 2025-12-31.

FELD.02.28 Odnawialne źródła energii – ZIT Tomaszów Mazowiecki-Opoczno. Pula: 10 629 621,50 zł. Termin składania wniosków: 2026-01-28 do 2026-02-27.

FELD.02.28 Odnawialne źródła energii – ZIT Tomaszów Mazowiecki-Opoczno. Pula: 3 111 518,70 zł. Termin składania wniosków: 2026-06-01 do 2026-06-30.

Zachodniopomorskie.

Nabory ZIT/IIT oraz niekonkurencyjne.

FEPZ.02.07 Zwiększenie efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej (ZIT). Pula: 38 817 000,00 zł. Termin składania wniosków: 2023-11-30 do 2025-12-31.

FEPZ.02.08 Zwiększenie efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej (IIT). Pula: 21 565 000,00 zł. Termin składania wniosków: 2023-11-30 do 2025-12-31.

Nabory spoza ZIT/IIT oraz konkurencyjne.

FEPZ.02.04 Efektywne systemy ciepłownicze „Budowa/rozbudowa/modernizacja systemów ciepłowniczych i chłodniczych (sieci) wraz z magazynami ciepła oraz przystosowania instalacji do spalania wodoru” (dla przedsiębiorstw realizujących zadania publiczne). Pula: 10 987 200,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-08-29 do 2025-10-31.

FEPZ.02.10 Energetyka rozproszona z OZE w zakresie niedojrzałych technologii „1. Projekty w zakresie energii rozproszonej (np. klastry energetyczne, spółdzielnie energetyczne) OZE”. Pula: 13 734 000,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-05-16 do 2025-07-31. (Tylko partnerstwa, np. klastry lub spółdzielnie energetyczne).

FEPZ.02.11 Innowacje w OZE. „Działania wspierające zwiększenie wykorzystania OZE”. Pula: 3 924 000,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-11 do 2026-01.

Podkarpackie

Nabory ZIT/IIT oraz niekonkurencyjne.

Brak naborów.

Nabory spoza ZIT/IIT oraz konkurencyjne.

FEPK.02.01 Poprawa jakości powietrza – dotacja „Modernizacja nieefektywnych systemów ciepłowniczych”. Pula: 70 276 480 zł. Terminy składania wniosków: 2025-04-17 do 2005-07-31.

FEPK.02.03 Odnawialne źródła energii – dotacja „”OZE i magazyny energii w sektorze komunalnym”. Pula: 151 641 470 zł. Termin składania wniosków: 2025-10-08 do 2025-12-09.

Małopolskie.

Nabory ZIT/IIT oraz niekonkurencyjne.

FEMP.02.19 Poprawa efektywności energetycznej –  ZIT – dotacja „A. Głęboka modernizacja energetyczna budynków użyteczności publicznej, komunalnych, socjalnych, chronionych i zabytkowych”. Pula: 32 082 727,93 zł. Termin składania wniosków: 2025-07-04 do 2025-09-04.

FEMP.02.21 Wsparcie rozwoju OZE – ZIT – dotacja „A. Magazyny energii”. Pula: 3 494 356,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-09-10 do 2025-11-14.

Nabory spoza ZIT/IIT oraz konkurencyjne.

FEMP.08.11 Transformacja energetyczna „A. Rozwój wykorzystania OZE B. Rozwój obszarów zrównoważonych energetycznie i społeczności energetycznych”. Pula: 44 819 402,10 zł. Termin składania wniosków: 29.05.2025 do 31.07.2025.

FEMP.02.02 Poprawa efektywności energetycznej – dotacja „A. Głęboka modernizacja energetyczna budynków użyteczności publicznej”. Pula: 67 710 400,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-11-13 do 2026-01-26

Opolskie.

Nabory spoza ZIT/IIT oraz konkurencyjne.

FEOP.02.01 Poprawa efektywności energetycznej w województwie opolskim (subregiony). Pula: 56 800 000,00 zł. Termin składania wniosków: 2026-04 do 2026-04

FEOP.02.02 Europejska Inicjatywa Społeczna dla klimatu. Pula: 35 000 000,00 zł. Termin składania wniosków: styczeń 2026.

Lubuskie.

Nabory ZIT/IIT oraz niekonkurencyjne.

FEWL.02.05. Działanie 2.5 Odnawialne źródła energii – ZIT. Gmina Witnica. Pula: 154 844,23 zł. Termin składania wniosków: 08.10.2025 do 31.10.2025

FEWL.02.12. Działanie 2.12 Odnawialne źródła energii – IIT. Gmina Zbąszynek, Gmina Szprotawa. Pula: 668 000,00 zł. Termin składania wniosków: 16.04.2025 do 30.04.2025.

FEWL.02.12. Działanie 2.12 Odnawialne źródła energii – IIT, 1. Budowa i rozbudowa OZE w zakresie wytwarzania energii elektrycznej. 3. Budowa magazynów energii wytworzonej z OZE. Pula: 1 995 000,00 zł. Termin składania wniosków: 16.07.2025 do 31.07.2025.

Naborów konkurencyjnych poza ZIT – brak.

Warmińsko-mazurskie.

FEWM.02.01. Efektywność energetyczna Schemat B  Budynki publiczne. Pula: 43 427 376,00 zł. Termin składania wniosków: 11.04.2025 do 30.06.2025.

FEWM.02.01. Efektywność energetyczna Schemat C  (budynki publiczne). Pula: 36 328 841,00 zł. Termin składania wniosków: 09.2025.

FEWM.02.01. Efektywność energetyczna   Schemat A Budynki  mieszkalne. Pula: 20 000 000,00 zł. Termin składania wniosków: styczeń 2026.

FEWM.02.02. Efektywność energetyczna – ZIT  Schemat A  ZIT Ełk (budynki mieszkalne). Pula: 3 237 402,00. Termin składania wniosków: 11.04.2025 do 30.06.2025.

FEWM.02.02. Efektywność energetyczna – ZIT  Schemat A ZIT Ełk (budynki publiczne). Pula: 12 464 998,00 zł. Termin składania wniosków: grudzień 2025.

FEWM.02.02. Efektywność energetyczna – ZIT  Schemat B ZIT Elbląg Budynki publiczne. Pula: 65 103 227,00 zł. Termin składania wniosków: listopad 2025.

FEWM.02.03. Efektywność energetyczna – IIT (budynki publiczne). Pula: 529 675,00 zł. Termin składania wniosków: 09.05.2025 do 30.05.2025.

FEWM.02.03. Efektywność energetyczna – IIT (budynki publiczne). Pula: 23 763 783,00 zł. Termin składania wniosków: 15.09.2025 do 30.09.2025.

FEWM.02.05. Odnawialne źródła energii. Pula: 10 377 200 zł. Termin składania wniosków: 08.10.2025 do 29.10.2025.

Mazowieckie.

FEMA.02.02 Efektywność energetyczna w ZIT, „Poprawa efektywności energetycznej budynków publicznych i mieszkalnych zlokalizowanych na obszarze ZIT.” Pula: 29 895 600,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-09-01 do 2025-11-28. Region warszawski stołeczny.

Nabory spoza ZIT/IIT i konkurencyjne – brak naborów.

Dolnośląskie.

Nabory ZIT/IIT oraz nabory niekonkurencyjne.

FEDS.02.08 Efektywność energetyczna w budynkach publicznych – ZIT, „Budowa budynku demonstracyjnego pełniącego funkcję przedszkola gminnego w gminie Paszowice”. Pula: 5 608 700,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-06-11 do 2025-07-31.

FEDS.02.08 Efektywność energetyczna w budynkach publicznych – ZIT „Termomodernizacja budynku Domu Kultury z Biblioteką w Krzeszowie wraz z wymianą wysokoemisyjnego źródła ciepła”. Pula: 2 240 252,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-07-16 do 2025-09-01.

FEDS.02.08 Efektywność energetyczna w budynkach publicznych – ZIT „Poprawa efektywności energetycznej budynków oświatowych Powiatu Zgorzeleckiego – etap I”. Pula: 4 392 855,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-07-16 do 2025-09-01.

FEDS.02.08 Efektywność energetyczna w budynkach publicznych – ZIT „Kompleksowa termomodernizacja obiektu publicznego w Gminie Szczytna”. Pula: 2 609 697,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-09-15 do 2025-10-20.

FEDS.02.08 Efektywność energetyczna w budynkach publicznych – ZIT „Termomodernizacja Szkoły Podstawowej im. Inki Danuty Siedzikówny w Wągrowie budynek w Rui”. Pula: 3 378 228,00 zł. Termin składania wniosków: 2026-03-26       do 2026-04-29.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT „Termomodernizacja zasobu mieszkaniowego Gminy Szczytna. Termomodernizacja wraz z wymianą źródeł ciepła mieszkalnych budynków komunalnych i wspólnot na obszarze gmin Ziemi Kłodzkiej”. Pula: 17 165 154,57 zł. Termin składania wniosków: 2025-06-04 do 2025-08-18.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT „Wsparcie dekarbonizacji subregionu wałbrzyskiego dzięki termomodernizacji budynków użyteczności publicznej na terenie Gminy Marcinowice. Termomodernizacja budynków użyteczności publicznej w Gminie Miasto Świdnica”. Pula: 21 361 715,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-04-30 do 2025-07-15.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT „Termomodernizacja i wymiana źródeł ciepła w obiektach pełniących funkcje kulturalne, społeczne i turystyczne w gminach Partnerstwa Noworudzko – Radkowskiego”.  Pula: 14 025 002,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-06-11 do 2025-07-16.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT. „Termomodernizacja budynków użyteczności publicznej w Gminie Międzylesie. Termomodernizacja wraz z wymianą źródeł ciepła budynków użyteczności publicznej na obszarze gmin Ziemi Kłodzkiej. Modernizacja budynków użyteczności publicznej na terenie Aglomeracji Dzierżoniowskiej. Termomodernizacja budynków publicznych na terenie Powiatu Dzierżoniowskiego etap I”. Pula: 42 227 629,21 zł. Termin składania wniosków: 2025-05-21 do 2025-06-30.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT. „Kompleksowa termomodernizacja obiektu użyteczności publicznej w Szczytnej”. Pula: 9 691 126,43 zł. Termin składania wniosków: 2025-07-25 do 2025-09-29.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT. „Termomodernizacja budynku Szkoły Podstawowej w Wilkanowie. Termomodernizacja budynku Szkoły Podstawowej nr 2 w Bystrzycy Kłodzkiej”. Pula: 10 200 002,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-07-01 do 2025-09-01.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT. „Kompleksowa termomodernizacja budynków pełniących ważne funkcje społeczne na terenie gminy Jaworzyna Śląska”. Pula: 10 650 502,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-11-07 do 2025-12-19.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT. „Termomodernizacja budynków użyteczności publicznej na terenie Gminy Ciepłowody”. Pula: 3 213 002,00 zł. Termin składania wniosków: 2026-01-16 do 2026-02-27.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT „Wzrost stopnia wykorzystania OZE na terenie Gminy Kłodzko poprzez budowę farmy fotowoltaicznej oraz montaż mikroinstalacji fotowoltaicznych wraz z wymianą źródeł ciepła w wybranych budynkach użyteczności publicznej na terenie gminy Kłodzko”. Pula: 6 668 337,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-06-26 do 2025-07-31.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT. „Rozwój energii odnawialnej na terenie Gminy Czarny Bór”. Pula: 2 947 801,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-05-08 do 2025-06-24.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT. „Poprawa efektywności energetycznej budynków mieszkalnych na terenie Gminy Kłodzko poprzez wsparcie grantowe dla indywidualnych instalacji OZE”. Pula: 2 770 545,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-07-01 do 2025-08-08.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT „Programy Partnerskie Energetyki Komunalnej OZE dla gmin powiatu świdnickiego (PPEK II)”. Pula: 6 341 684,43 zł. Termin składania wniosków: 2025-06-26 do 2025-07-31.

FEDS.09.06 Transformacja środowiskowa – ZIT. „Budowa farm fotowoltaicznych w Międzylesiu o mocy 2 MW i w Domaszkowie o mocy 40 KW”. Pula: 7 995 952,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-07-03 do 2025-09-08.

W ramach naborów FEDS.09.07 (projekty objęte FST) przewidziane są dodatkowo nabory na budynki mieszkalne, które zwiększają efektywność energetyczną budynków.

Nabory spoza ZIT oraz nabory konkurencyjne.

FEDS.09.05 Transformacja środowiskowa. 9.5.B Renowacja zwiększająca efektywność energetyczną budynków infrastruktury publicznej. Pula: 60 714 288,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-09-04 do 2025-10-15.

Subregion wałbrzyski województwa dolnośląskiego objęty jest FST. Programy zaczynające się liczbą 09 dotyczą właśnie naborów w ramach funduszy sprawiedliwej transformacji. Co prawda są konkurencyjne i można o nie ubiegać się bez względu na przynależność do ZIT to są zastrzeżone regionalnie.

Śląskie.

Nabory ZIT/IIT oraz nabory niekonkurencyjne.

FESL.02.02 Efektywność energetyczna budynków użyteczności publicznej – ZIT. Pula: 106 400 519,88 zł. Termin składania wniosków: 2025-11-30 do 2026-02-27.

FESL.02.02 Efektywność energetyczna budynków użyteczności publicznej – ZIT. Pula: 56 301 400,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-07-31 do 2025-11-28.

FESL.02.04 Efektywność energetyczna budynków mieszkalnych – ZIT. Pula: 45 000 000,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-12-31 do 2026-03-31.

FESL.02.04 Efektywność energetyczna budynków mieszkalnych – ZIT. Pula: 19 676 003,60 zł. Termin składania wniosków: 2025-12-31 do 2026-03-31.

FESL.02.04 Efektywność energetyczna budynków mieszkalnych – ZIT. Pula: 17 709 687,25 zł. Termin składania wniosków: 2025-12-31 do 2026-03-31.

FESL.02.04 Efektywność energetyczna budynków mieszkalnych – ZIT. Pula: 20 993 747,20 zł. Termin składania wniosków: 2025-12-31 do 2026-03-31.

FESL.10.06 Rozwój energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii. Pula: 68 000 000,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-04-30 do 2025-07-04.

FESL.10.06 Rozwój energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii. Pula: 17 355 000,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-07-31 do 2025-10-31.

FESL.10.06 Rozwój energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii. Pula: 5 562 488,13 zł. Termin składania wniosków: 2025-12-31 2026-03-31.

FESL.10.06 Rozwój energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii. Pula: 88 888 888,89 zł. Termin składania wniosków: 2025-04-30 do 2025-07-04.

FESL.10.06 Rozwój energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii. Pula: 15 866 666,67 zł. Termin składania wniosków: 2025-07-31 do 2025-10-31.

FESL.10.06 Rozwój energetyki rozproszonej opartej o odnawialne źródła energii. Pula: 4 444 444,44 zł. Termin składania wniosków: 2025-07-31 do 2025-10-31.

Nabory spoza ZIT/IIT oraz konkurencyjne.

FESL.02.01 Efektywność energetyczna budynków użyteczności publicznej. Pula: 133 500 000,00 zł. Termin składania wniosków: 2025-06-30 2025-10-30.

Zaszufladkowano do kategorii Uncategorized | Dodaj komentarz

Modernizacja infrastruktury oświetleniowej – interpretacja NIK.

Opublikowano 1 września, 2024, autor: admin

Najwyższa Izba Kontroli w dniu 13 września 21 złożyła raport z kontroli w dolnośląskich samorządach. Raport dotyczy modernizacji oświetlenia w miejscach publicznych. Kontrolowane było 8 miejscowości, a wyniki kontroli są dość dyskusyjne.

NIK słusznie zauważył, że zgodnie z art. 18 prawa energetycznego do zadań własnych gminy należy modernizacja oświetlenia. Problem jest jednak w tym, że infrastruktura oświetleniowa w większości jest własnością OSD (np. Taurona lub PGE), co za tym idzie gmina nie może zarządzać nie swoim majątkiem, ani też go poprawiać. Kolejnym ważnym spostrzeżeniem jest to, że w chwili obecnej infrastruktura oświetleniowa jest przestarzała i energochłonna, stąd zaleca się jej modernizację na nowoczesne oświetlenie LED, a najlepiej rozbudowane o inteligentne systemy zarządzania światłem i rozwiązania typu SmartCity. W praktyce, gmina musi zapewnić oświetlenie w mieście, ale nie może modernizować nie swoich lamp, a więc gmina musi wystąpić z wnioskiem do OSD, aby ten szanownie wyraził zgodę na modernizację oświetlenia i nie skasował za nie miliony monet za dzierżawę. Trochę absurdalna sytuacja i dobrze by było, aby ktoś się tym na porządnie zajął.

Kolejnymi zastrzeżeniami NIK było:

  • Brak aktualnych planów zaopatrzenia w energię,
  • Brak powołania zespołów nadzorujących projekt,
  • Niewłaściwa kwalifikacja wydatków budżetowych,
  • Brak właściwych lub niepoprawnie przeprowadzone postępowania o udzielenie zamówień publicznych,

I co najważniejsze… Pozyskiwanie finansowania w formułach PPP/ESCO gdy dostępne były dotacje. I na tym zarzucie chciałem się skupić. Z punktu widzenia ustawy o finansach publicznych niegospodarnością jest nie korzystanie z dotacji gdy są dostępne. Usprawiedliwienie mogą mieć rzeczywiście małe gminy, których budżety są na tyle skromne, że czasami brakuje im środków na pokrycie wpłaty własnej. Jednak i tu jest rozwiązanie bo PPP co do zasady można łączyć z dotacją, mało tego projekty hybrydowe są preferowane i mogą zyskiwać dodatkową punktację przy ocenie wniosku. Nie są to projekty najłatwiejsze, ale ja jednak swoich klientów zachęcam do korzystania z zewnętrznego managementu do takich projektów.

A teraz w dużym skrócie jakie możliwości pozyskania dotacji mają w najbliższym czasie samorządy.

Feniks czyli Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko już jest w drodze.

25 mld euro to nowa pula na lata 2021-2027 na inwestycje przede wszystkim w energię i efektywność energetyczną. Projekt programu czeka jeszcze na akceptację z KE, trafił tam w lutym 22 i lada dzień powinien wrócić, a więc jeszcze w tym roku możemy spodziewać się pierwszych rozdań. Osie priorytetowe Feniksa:

  1. Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z Funduszu Spójności,
  2. Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z EFRR,
  3. Transport miejski,
  4. Wsparcie sektora transportu z EFRR,
  5. Zdrowie,
  6. Kultura,

Nieoficjalnie mogę zdradzić, że już teraz możemy powiedzieć, że w przypadku Feniksa wsparcie uzyskają projekty hybrydowe z wykorzystaniem PPP (dodatkowe punkty zyskają projekty realizowane w PPP).

Ministerstwo Funduszy i Rozwoju Regionalnego, które przygotowało projekt w oparciu o dane z GUS podkreśla, że 40% budynków wielomieszkaniowych wymaga termomodernizacji, a aż dla 75% nie planuje się żadnych działań poprawiających efektywność energetyczną. Za to wskaźnik ubóstwa energetycznego (LIHC) gospodarstw domowych to aż 9,3% czyli ok 3,6 mln mieszkańców, a wskaźnik ten będzie miał tendencję wzrostową szczególnie biorąc pod uwagę załamanie łańcuchów dostaw i wysoki wskaźnik inflacji przez wojnę w Ukrainie.

W ramach programu będzie można realizować projekty polegające na:

  • Termomodernizacji obiektów użyteczności publicznej (OUP) połączonej z OZE,
  • Budowie mikroinstalacji OZE,
  • Kogenerecji i trigeneracji,
  • Biogazowni,
  • Magazynowaniu energii w technologii wodorowej lub kinetycznej,
  • Budowie stacji uzdatniania wody,
  • Budowie oczyszczalni ścieków,

Należy zwrócić uwagę, że termomodernizacja realizowana w PPP rozliczana w formule ESCO spłaca się bardzo długo, czasami może wynieść nawet 25 lat, stąd konieczność uzupełnienia luki finansowej za pomocą dotacji jest niezbędna i konieczna.

Program LIFE – nabory już trwają.

To kolejny program Ministerstwa Środowiska i Klimatu, a jego operatorem jest NFOŚiGW. Pula przeznaczona na lata 21-27 jest znacznie skromniejsza w porównaniu z Feniksem, ale w swoich priorytetach również zakłada przejście na czystą energię, poziom alokacji wynosi ok 5,4 mld euro. Można liczyć na dofinansowanie rzędu 60%, w formie: dotacji, subwencji lub preferencyjnych pożyczek.

Program Inwestycji Strategicznych Polski Ład.

Bardzo nietypowym źródłem finansowania efektywności energetycznej jest rządowy program Polski Ład. Program co prawda zakończył nabór wniosków, ale już się mówi o kolejnych edycjach. Co jest nietypowe? Program jest bardzo łatwy, nie wymaga studium wykonalności, ani audytów energetycznych. Co bardziej ciekawe, gminy które poprawnie złożyły wniosek, z reguły otrzymują dotację i to nie małe bo nawet 90% kosztów kwalifikowanych. Osobiście znam tylko kilka gmin, które nie otrzymały finansowania, ale to tylko z tego powodu, że źle wykonali obliczenia lub „przestrzelili się” z kwotą, o którą wnioskowali.

Program jak wspomniałem jest dość prosty, ale zastanawiam się ciągle czy też takie łatwe będzie rozliczenie projektu.

Program PŁ jak i Feniks i LIFE wspiera projekty realizowane w PPP rozliczane w ESCO.

Łyżka dziegciu na koniec.

Jak widać finansowanie dla samorządów jest, choć nie uwzględniłem wszystkich możliwości np. REACT. Zgodnie z raportem z kontroli NIK samorządy w pierwszej kolejności powinny szukać finansowania w dotacjach, później w alternatywnych źródłach finansowania. Co nie znaczy, że powinny odwlekać realizację inwestycji, bo i tak z niektórych dotacji można pozyskać finansowanie na projekty już po realizacji lub w trakcie realizacji.

Samorządowcy to często tacy ludzie, co mają wizję, najlepiej ogromne wizje wielkich projektów, o których będzie pisać prasa i transmitować telewizja. Realia są jednak trochę bardziej skomplikowane. Pierwszą przeszkodą jest całkowity brak wolnych mocy przyłączeniowych. Mówiąc w bardzo telegraficznym skrócie – każda jednostka wytwarzająca energię zwiększa napięcie w sieci energetycznej, a sieci mają ograniczone możliwości, brak kontroli nad tym może spowodować przepięcie sieci i całkowite jej wyłączenie. Dlatego operatorzy sieci dystrybucyjnych nie podłączają nowych instalacji – dawno ich nie modernizowali, ani też nie za bardzo rozbudowywali nowe. Co za tym idzie, w pierwszej kolejności trzeba się skupić na rozbudowie OSD niż na innych kwestiach.

Znam gminy gdzie burmistrzowie marzą o wielkich instalacjach OZE i są uparci, że to zrobią. Nie zrobią, to jest jedyny moment gdy sam im mówię „to się nie da” chociaż to ostatnie zdanie, które jestem w stanie powiedzieć.

Pod kątem legalności gmina nie może czerpać korzyści ze sprzedaży energii, może jednak spółkę celową (SPV), która może odpowiadać za sprzedaż i dystrybucję, ale… i tak musi mieć koncesję, „pokolorować” energię, zrobić gwarancje pochodzenia itd., a umówmy się, w małych gminach nie mają środków na takie rzeczy, ani nie mają ludzi, którzy znają i rozumieją rynek energii i TGE.

Nadzieja pozostaje więc tylko w mikroinstalacjach. Fotowoltaika na dachu wygląda paskudnie, ale to jedyna opcja, to jedyne praktyczne wyjście. Dachy, dachy i tylko dachy, a jak dachy się skończą to wtedy możemy myśleć o większych instalacjach.

Zaszufladkowano do kategorii Uncategorized | Dodaj komentarz